Vertrek bij de keuze van een lucht-waterwarmtepomp van het gebouw, niet van het toestel: <strong>berekende warmteverliezen, een zo laag mogelijke aanvoertemperatuur, aangepaste afgiftesystemen en een goed geplaatste buitenunit</strong>. Merk en model komen daarna. Deze gids geeft u de referenties om offertes te vergelijken en de juiste vragen te stellen.
Het korte antwoord: vijf punten om te valideren
Een lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht om het water van uw verwarmingscircuit en vaak ook uw sanitair warm water op te warmen. Vijf punten bepalen het resultaat:
- <strong>Vermogen</strong>: afgeleid uit een berekening van de warmteverliezen, niet uit een vuistregel per vierkante meter.
- <strong>Aanvoertemperatuur</strong>: hoe lager, hoe beter het rendement.
- <strong>Afgiftesystemen</strong>: vloerverwarming, lagetemperatuurradiatoren of oude radiatoren, per kamer te controleren.
- <strong>SCOP</strong>: te vergelijken bij dezelfde temperatuurvoorwaarde.
- <strong>Geluid en plaatsing</strong>: geluidsvermogen in dB(A) en afstand tot buren en slaapkamers.
Lucht-lucht, lucht-water, bodem-water, monobloc of split
De lucht-luchtwarmtepomp blaast warme of koude lucht via binnenunits. Ze verwarmt het water van een radiatorencircuit niet. De lucht-waterwarmtepomp voedt een hydraulisch circuit (radiatoren, vloerverwarming, boiler): de gangbare oplossing om een ketel te vervangen. De bodem-waterwarmtepomp haalt warmte uit de bodem via sondes of collectoren; ze vraagt boor- of graafwerk en een geschikt terrein.
Bij een lucht-waterwarmtepomp bestaan twee opbouwen. Het monobloc-systeem bevat het hele koudemiddelcircuit in de buitenunit: enkel water komt in huis, maar de leidingen buiten moeten tegen vorst beschermd worden. Het split-systeem verbindt een buitenunit met een binnenmodule via koudemiddelleidingen: het water blijft binnen, maar het koudemiddelcircuit moet door een bevoegde technicus worden aangelegd.
COP en SCOP: wat deze cijfers meten
De COP is de verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte elektriciteit op één moment, onder precieze testomstandigheden (buitenluchttemperatuur en watertemperatuur). Een COP van 4 geeft 4 kWh warmte voor 1 kWh elektriciteit.
De SCOP is de seizoensversie: hij schat het rendement over een volledig stookseizoen voor een Europees referentieklimaat. De Europese verordeningen inzake ecodesign (EU 813/2013) en energie-etikettering (EU 811/2013) drukken deze seizoensefficiëntie (ηs) uit en leggen op dat het geluidsvermogen van het product wordt vermeld.
Die verordeningen onderscheiden twee voorwaarden: de lagetemperatuurtoepassing (water van 35 °C aan de uitgang van de binnenwarmtewisselaar) en de middentemperatuurtoepassing. Een SCOP heeft enkel zin samen met zijn voorwaarde: een SCOP bij 35 °C vergelijken met een SCOP bij hogere temperatuur vertekent de keuze. Het referentieklimaat is niet precies het uwe: het werkelijke rendement hangt ook af van de installatie en de afstelling.
Aanvoertemperatuur en afgiftesystemen: het doorslaggevende criterium
Hoe warmer het water voor de afgiftesystemen moet zijn, hoe meer de warmtepomp verbruikt voor dezelfde warmte. Het doel is dus verwarmen met zo lauw mogelijk water.
Vloerverwarming werkt op lage temperatuur: de gunstigste combinatie. Lagetemperatuurradiatoren en ventilatorconvectoren hebben een groot uitwisselingsoppervlak en aanvaarden minder warm water. Oude radiatoren, berekend voor een ketel op hoge temperatuur, kunnen te warm water vereisen voor een goed rendement.
Bij renovatie zijn er twee hefbomen: eerst de isolatie verbeteren (de behoefte daalt, dus ook de benodigde temperatuur) en enkel de radiatoren vervangen in kamers waar het afgegeven vermogen onvoldoende is. Laat per kamer berekenen welke aanvoertemperatuur bij strenge vorst echt nodig is.
Het vermogen bepalen met een berekening van de warmteverliezen
Een vuistregel « zoveel watt per m² » geeft slechts een orde van grootte. Het ernstige vertrekpunt is de berekening van de warmteverliezen van het gebouw (methode van norm EN 12831), bij de gekozen basisbuitentemperatuur, rekening houdend met isolatie, beglazing, ventilatie en verwarmd volume.
Een te klein toestel haalt de koude dagen niet en grijpt naar de elektrische bijverwarming. Een te groot toestel start en stopt te vaak, wat de compressor slijt en het rendement verlaagt. Toerengeregelde compressoren (inverter) moduleren hun vermogen, maar rechtvaardigen geen overdimensionering.
Gaat u binnenkort isoleren, dimensioneer dan op de situatie na de werken. Vraag de berekening te zien, niet enkel een opgegeven vermogen. Voor sanitair warm water wordt de warmtepomp gekoppeld aan een boiler: het volume hangt af van het aantal bewoners en hun gebruik, en de isolatie telt mee.
Geluid: dB(A) lezen en de buitenunit goed plaatsen
Het energielabel vermeldt het geluidsvermogen (LWA) in dB(A), zoals bepaald in de Europese verordeningen. Dat is een eigenschap van het toestel, niet het geluid dat u thuis hoort: de waargenomen geluidsdruk hangt af van afstand, obstakels en weerkaatsende oppervlakken zoals nabije muren of hoeken.
Plaats de unit ver van slaapkamerramen en perceelsgrenzen, vermijd hoeken tussen twee muren, voorzie een stabiele ondergrond en een condensafvoer. Informeer bij uw gemeente of gewest naar eventuele geluids- of afstandsregels voor buiteninstallaties. Vergelijk de geluidsvermogens van gelijkwaardige modellen en kijk of er een nachtmodus bestaat.
Veelgemaakte fouten
- Het vermogen kiezen per vierkante meter, zonder berekening van de warmteverliezen.
- SCOP-waarden vergelijken die bij verschillende aanvoertemperaturen zijn bepaald.
- Oude radiatoren behouden zonder de nodige temperatuur bij strenge vorst te controleren.
- Het geluidsvermogen van het label verwarren met het geluid dat de buren horen.
- De buitenunit in een hoek, tegen een slaapkamer of bij de perceelsgrens plaatsen.
- Dimensioneren op de huidige toestand terwijl isolatie gepland is.
- Een offerte tekenen zonder de steunvoorwaarden van het gewest te hebben nagekeken.
Wat u controleert vóór u koopt
Zoek op de technische fiche en het label: het type (lucht-water, monobloc of split), het nominale vermogen en de bijbehorende temperatuurvoorwaarde, de seizoensefficiëntie en haar voorwaarde (lage of middentemperatuur), het geluidsvermogen in dB(A) en de aanwezigheid van een elektrische bijverwarming.
Vraag voor de installatie naar de berekening van de warmteverliezen, de voorziene aanvoertemperatuur, de plaats van de buitenunit, het type boiler en het afstelprogramma. Warmtepompen bevatten een koudemiddel dat valt onder de Europese verordening over gefluoreerde gassen (EU 2024/573): ingrepen op het koudemiddelcircuit vereisen een certificering van de persoon of het bedrijf. Vraag het attest.
Steun is gewestelijk: in Wallonië informeert u bij SPW Énergie, in Vlaanderen bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA), in Brussel bij Leefmilieu Brussel. Voorwaarden en procedures veranderen, en sommige stappen gaan aan de werken vooraf.
Veelgestelde vragen
Werkt een lucht-waterwarmtepomp met bestaande radiatoren?
Soms. Het hangt af van de aanvoertemperatuur die bij strenge vorst nodig is. Een berekening per kamer toont of de radiatoren volstaan, of sommige vervangen moeten worden of er beter geïsoleerd moet worden.
Wat is het verschil tussen COP en SCOP?
De COP wordt op één moment en onder precieze omstandigheden gemeten. De SCOP schat het rendement over een volledig stookseizoen voor een referentieklimaat.
Waarom is de aanvoertemperatuur zo belangrijk?
Hoe warmer het water moet zijn, hoe meer de warmtepomp verbruikt voor dezelfde warmte. Afgiftesystemen die op lage temperatuur werken, geven een beter rendement.
Wat betekenen de dB(A) op het label?
Ze geven het geluidsvermogen van het toestel aan. Het geluid dat u thuis hoort, hangt af van afstand, plaatsing en omgeving.
Wie mag een warmtepomp installeren?
Een bekwame installateur. Voor elke ingreep op het koudemiddelcircuit moet de persoon of het bedrijf de certificering hebben die de Europese regelgeving over gefluoreerde gassen voorschrijft. Controleer ook de steunvoorwaarden van uw gewest.
